Varen met Berkelzompen

Almen - Borculo - Eibergen - Lochem

  • Almen
  • Lochem
  • Eibergen
  • Borculo
vorige volgende

Berichten

Open Monumentendagen
Stadsvaart in Borculo
Tijdens de Open Monumentendagen op 9 en 10 september 2017 vaart de Berkelzomp "Jappe" in het oude centrum van Borculo. Een unieke belevenis! Meer info bij Borculo.
Hetty
heerlijk gevaren rond Almen
vandaag een tocht gemaakt met schipper Heinz en collega over de Berkel in en rond Almen. Dit was echt genieten wat een rust en wat een prachtige omgeving.
Angela Holtslag
Woeste Willem
Vandaag een ontzettend leuke Woeste Willem boot tochtje gehad met de Berkelzomp in Lochem!! Ondanks de regen hebben de kinderen genoten! De schippers van de Berkenzomp Ente vertelden en speelden het verhaal van Woeste Willem prachtig. Een echte aanraden voor kinderfeestjes!!

Bezoekers

Zij- en bovenaanzicht Berkelzomp (Tekening W.C.A. Staring) tekening van een boot
tekeningbootklein

Eeuwenlang is de rivier de Berkel gebruikt als scheepvaarttransportroute. Tussen Vreden en Zutphen werden goederen vervoerd. Korte tijd is er ook scheepvaart mogelijk geweest tot Coesfeld.

De schepen, zogenaamde Berkelzompen - platbodems, met weinig diepgang -, waren oersterke boten van zo'n 9 tot 12 meter lang. Deze konden tussen de twee en acht ton aan lading vervoeren. Voor het bevaarbaar maken en houden van de Berkel speelden de Berkelcompagnieën een belangrijke rol. Zij bouwden onder andere sluizen in Lochem, Borculo en Eibergen.

De bloeitijd van de scheepvaart lag tussen 1826 en 1866.
Daarna ging het snel bergafwaarts.
.                                                                                                          Watermolen bij Borculo
watermolenborculoEeuwenlang was de rivier de Berkel een belangrijke scheepvaartroute tussen het Duitse Vreden en Zutphen. Met Berkelzompen als transportmiddel ontwikkelde zich een levendige handel tussen het Munsterland en Zutphen.
Er kwamen twee types zompen voor: de eenmanszomp van 8.50 m lang met een laadvermogen van 2 ton en de tweemanszomp met een lengte van 12.50 m.waar 8 ton op geladen kon worden. Stroomopwaarts waren belangrijke produkten koloniale waren, tabak, katoen, koffie en specerijen. Stroomafwaarts werden hout, steen, turf, dakpannen, kalk, zilverzand, aardewerk, jenever  en koeien- en geitenhuiden vervoerd.

In het midden van de 19e eeuw hebben er op de Berkel ca. 80 zompen gevaren. Met de opkomst van de spoorwegen en verbetering (verharding) van de verbindingswegen tussen handelssteden, nam het vervoer over dit soort kleinere binnenwateren snel af.
In 1866 voeren van Vreden naar Zutphen, nog ca. 200 geladen schepen en in 1889 nog maar 5. Op alleen het Nederlandse deel nam de "schipperij" na 1880 ook snel af.
De Berkelsluizen bij Mallum (Eibergen ) en die in het centrum van Borculo herinneren nog aan de vroegere Berkelscheepvaart.
In 1895 voer de laatste Berkelzomp door de Borculose sluis en heeft de laatste Berkelschipper, Gerrard Wolfs uit Eibergen; bijgenaamd "de Jappe", zijn zomp daarna op de kant getrokken... en was het gedaan. Geen droog brood meer in te verdienen.
Helaas is geen enkele Berkelzomp bewaard gebleven.

In 1987 werd in Borculo "Stichting de Berkelzomp" opgericht. Vrijwilligers bouwden eigenhandig een prachtige replica van de oorspronkelijke Berkelzomp.
Een in 1843 in Zutphen, door W.C.A. Staring gemaakte en bewaarde tekening van een Vredense Zomp heeft model gestaan voor de Jappe. Sinds 1989 maken de Berkelschippers met de "Jappe" toeristische vaartochten op de Berkel bij Almen, Borculo, Lochem en bij Eibergen.

Vanaf 2004 zijn de vaarmogelijkheden uitgebreid.
Met de "Jappe" en met de nieuwe zompen, de "Fute", de "Snippe" en de "Ente", kunnen nu dagelijks (apr.-nov.) toeristische tochten gemaakt worden bij Almen, Borculo, Eibergen en Lochem.
Onder de titel: "Beleef de Berkel" laten de schippers hun gasten genieten van de historie van de berkelscheepvaart en van de natuur op en om deze mooie rivier.